Đầu những năm 2000 nghề nuôi yến đã bắt đầu phát triển ở Việt Nam và nở rộ vào 2010 cho đến nay bởi nhiều người nhận thức được tầm quan trọng cũng như giá trị lợi nhuận cao của việc “nuôi trồng” – kinh doanh tổ yến. Tuy nhiên, nuôi yến thật sự là một nghề không hề đơn giản chút nào, không phải ai cũng có thể làm được. Nên những ai bước vào nghề này phải là người lăn xả, biết chịu khó và phải nắm rõ những kỹ thuật nuôi yến mới có cơ hội thành công.

 

Quy trình về kỹ thuật nuôi yến trải qua rất nhiều công đoạn khá phức tạp như kỹ thuật xây dựng nhà yến, trại yến (thiết kế, đo đạt kích thước nhà – tổ – độ ẩm, phân chia gian phòng – giàn khung,…), lắp đặt thiết bị hỗ trợ, phân bố ánh sáng, điều chỉnh nhiệt độ cho phù hợp, xác định vị trí tổ và đường bay,… Những kỹ thuật này đều đòi hỏi chủ nuôi yến phải có và nắm vững. Yến phải được chăm sóc tốt và sống trong điều kiện phù hợp thì mới có khả năng tồn tại, phát triển lâu dài đồng thời sản sinh ra nhiều tổ yến chất lượng, giàu giá trị dinh dưỡng.

 

Dưới là những hướng dẫn cụ thể về kỹ thuật nuôi yến:

 

* Xây dựng nhà yến, trại yến

Kỹ thuật xây dựng nhà yến, trại yến được xem là một công đoạn quan trọng nhất, nắm vai trò chủ chốt trong kỹ thuật nuôi yến.

 

- Vị trí xây dựng nhà yến, trại yến

Để xây dựng nhà yến, trại yến đạt tiêu chuẩn kỹ thuật thì việc chọn vị trí xây dựng chính là yêu cầu trước tiên nhất. Theo những nghiên cứu dựa trên tập tính và tính thích ứng của chim yến từ các chuyên gia nuôi yến hàng đầu nước ta, họ rút ra kết luận xây dựng nhà yến, trại yến cần phải đảm bảo các yếu tố:

+ Không khí thoáng đãng, gần đồng ruộng, cây lá, hồ, biển, sông để tạo điều kiện cho chim yến dễ dàng tìm kiếm thức ăn, đặc biệt là mùa mưa. Bên cạnh đó phải tránh xa khu vực tụ tập nhà máy, xưởng sản xuất.

+ Nằm trong khu vực chim yến thường tụ tập sinh sống, kiếm ăn hoặc dưới đường chim bay

+ Nằm ở vị trí an toàn không có sự xuất hiện hiện của các loài chim ăn thịt khác như đại bàng, quạ, chim cắt,…

+ Nơi có độ ẩm, nhiệt độ, hướng gió phù hợp với sự thích nghi của chim yến

 

- Điều kiện khi xây nhà yến, trại yến

Xây dựng nhà yến, trại yến có độ cao không được vượt quá 1000m so với mặt biển

 

- Tiến hành xây dựng nhà yến, trại yến

+ Kích thước: Kích thước nhà yến, trại yến thường là 150 – 200m2. Đối với những nơi có diện tích nhỏ hơn thì ngăn thành nhiều tầng (tối thiểu là 2 tầng), nhiều phòng để tăng sức chứa. Mỗi tầng có độ cao từ 5 – 6m nhằm đảm bảo việc điều hòa nhiệt độ, độ ẩm và không khí. Tất cả các tầng đều có khoảng trống thông nhau để chim yến tự do bay lượn. Phòng có diện tích tối thiểu là 4m x 4m, cao 3 – 4m, có cửa (20 x 20cm) thông nhau giữa các phòng.

+ Độ đày của tường: Tường nhà, trại chim yến được xây dựng bằng xi măng, vôi, cát trộn với tỉ lệ 1:2:3 có độ dày từ 20 – 25cm.

+ Hình dạng: Tùy theo vị trí mà kỹ thuật xây dựng nhà yến, trại yến thường có hình dạng như khối chữ nhật hoặc khối ống. Mái và nóc lợp bằng ngói và cũng có thể là tôn lạnh có màu xanh lá để giúp chim yến trú mưa.

+ Cửa ra vào: Đối với người chỉ cần xây 1 cửa duy nhất, còn cửa cho chim thì có kích thước 30 x 20cm (tối thiểu) hoặc 45 x 30cm (tối đa), đảm bảo không gây vướng mắc gì khi chim bay ra vào. Hướng xây cửa cho chim hoàn toàn tùy thuộc vào hướng gió và đường chim bay.

+ Nền nhà, trại chim không cần lát gạch nhưng đòi hỏi phải có một vài chậu, bễ nước rộng nhằm điều hòa không khí và độ ẩm.

+ Gắn thêm nhiều xà gỗ trên trần nhà để mở rộng diện tích làm tổ, nơi bám trụ cho chim. Miễng gỗ có độ rộng từ 15 – 20cm và bề dày 1,5 – 2cm. Tốt nhất là dùng loại gỗ không mùi vì chim yến không thích nơi trú ẩn có mùi lạ.

+ Dùng vôi màu trắng để quét mặt ngoài tường nhà, trại chim yến bởi tạo cảm giác nhẹ nhàng, dễ chị và khó phai màu. Mặt trong nhà không được quét vôi nhưng có thể tô trát tường.

+ Nhiệt đô từ 27 – 29 độ C, độ ẩm từ 75 – 90%

+ Xung quanh từng nhà, trại yến cần phải làm 1 rãnh nước nhỏ và hàng rào bảo vệ.

+ Phải hoàn tất quá trình xây dựng nhà yến, trại yến trước 2 tháng mùa sinh sản để phải mùi xi măng, vôi.

 

* Sử dụng thiết bị hỗ trợ trong kỹ thuật xây dựng nhà yến, trại yến

- Máy bơm nước chuyên dụng cho nhà – trại yến PUW – 2300 nhằm hạn chế nấm móc, duy trì sự ổn định độ ẩm (75 – 90%)

- Ẩm kế – nhiệt kế theo dõi ẩm độ và nhiệt độ trong nhà – trại yến

- Máy đo ánh sáng

- Đầu đĩa phát âm thanh kêu gọi bầy, đàn.

- Dung dịch mùi kích thích yến bay về nhà, trại trú ẩn

- Tổ giả nhằm kích thích chim làm tổ

- Ván gỗ chọn loại gỗ xốp, mềm, rỗ mặt nhưng đảm bảo độ bền dai để móng của chim yến bám trụ và dễ dính nước bọt của chúng.

- Bột rãi trên sân nhà tạo mùi quen thuộc với chim

- Thuốc diệt côn trùng đảm bảo sự an toàn cho yến.

 

* Phân bố ánh sáng

Ánh sáng chỉ sử dụng ban ngày. Bởi lúc đẻ – ấp trứng – nuôi cho đến khi chim non bay được, chim yến không thích sáng nhưng cũng không thích tối quá nên phải đảm bảo độ phân bố sáng cho phù hợp.  Đặc biệt, chim yến muốn dấu để không ai nhìn thấy tổ.

- Độ sáng trong nhà, trại yến đạt tiêu chuẩn:

+ Độ sáng 0.02 lu đối với yến mới lớn thuần chủng làm tổ

+ Độ sáng từ 0.02 – 0.10 lux đối với yến mới lớn ấp

+ Độ sáng 0.00 – 0.10 lux đối với yến đàn

+ Độ sáng 0.06 lux đối với yến biệt lập

 

* Bảo vệ yến tránh khỏi những động vật gây hại

- Xua đuổi các loại chim ăn thịt như quạ, đại bàn, cú mèo,… tránh xa nhà và trại yến hoặc có thể tiêu diệt chúng

- Chim yến rất sợ chuột, do đó phải tìm mọi cách diệt chuột để chúng không có cơ hội xuất hiện ở cửa, trần, mái nhà yến, ống thông gió,…

- Không cho mèo, bồ câu, thằn lằn xuất hiện quanh khu vực nhà, trại yến dưới mọi hình thức

- Không trồng cây ăn quả quanh nhà, trại yến để dơi không có cơ hội đánh động, ăn trứng – yến con, đặc biệt chú ý vào mùa khô.

- Dùng thuốc diệt dán, rệp và kiến để chúng không xuất hiện ở nhà, trại yến. Một khi kiến, dán làm tổ trong tổ yến thì yến sẽ bỏ đi.

- Không cho nhện kéo mạng kín cửa yến ra vào và vị trí yến làm tổ

 

* Xây dựng hệ thống bảo vệ nhà, trại yến.

- Xây dựng rào, tường bảo vệ quanh trại, nhà yến

- Cửa ra vào sử dụng cho người ở nhà, trại yến phải an toàn, bền chắc.

- Cửa ra vào dành cho yến phải có kích thước phù hợp, không quá nhỏ nhưng không quá rộng.

- Trần, mái nhà, trại yến đảm bảo lợp kín chắc chắn.

 

Đây là những kỹ thuật nuôi yến mà bất kỳ ai muốn nuôi và kinh doanh tổ yến phải nắm rõ để đảm bảo sự thành công cũng như bảo vệ giá trị dinh dưỡng của tổ yến.